HELAL GIDA ve TSE

Helal; izin verilen, meşru anlamına gelen Arapça bir kelimedir. Helal Gıda ise İslami kurallara göre gıda olarak tüketilmesinde sakınca bulunmayan ürünler olarak tanımlanabilir.

Tüketicilerin gıdaların İslami yönden tüketiminde herhangi bir sıkıntı bulunup bulunmaması konusunda bir güvence talep etmesi kuşkusuz en doğal hakkıdır. Günümüzde diyet gıdalar, glutensiz gıdalar, düşük kalorili gıdalar gibi gıda piyasasında ciddi pazar payına sahip bir çok yeni trend bulunmaktadır. Dünya nüfusunun yaklaşık üçte birinin İslam dinine mensup olduğu düşünüldüğünde  “Helal Gıda” uygulaması da tüketici taleplerini karşılayacak şekilde  alanında büyük bir boşluğu dolduracağına şüphe yoktur. Bir çok ülkede “Helal Gıda” sertifikalı ürünler gün geçtikçe daha da önem kazanmakla beraber aranılan bir kriter olmaktadır. Bugün Almanya, A.B.D. , Fransa, Avustralya ve Müslüman yoğunluklu ülkeler başta olmak üzere ithal ve ihraç edilen çoğu gıda ürününde Helal Sertifikası aranmaktadır. Bu çerçevede “Helal Gıda Sertifikasyonu” ciddi bir önem ve gelecek arz etmektedir. Türkiye’deki ihracatçı firmalar bu sertifikayı alabilmek için ciddi miktarda maddi kaynak ayırmaktadır.

Helal Gıda uygulaması gıdanın üretiminden tüketiciye sunulmasına kadar ve ardından piyasa denetimini de içerecek şekilde gıda zincirinin her aşamasında tetkiki gereken bir faaliyetler bütünüdür. Bu faaliyetin sertifikasyonunun ve denetiminin büyük önem taşımasının yanında tüketicinin “Helal Gıda” sertifikalı  ürünler üzerinde  güvenini sağlamak ve bunu sürdürmek de aynı derecede öneme sahiptir.

2011 yılı verilerine göre Global Helal Gıda Pazarı yıllık 1 trilyon doların üzerindedir. Helal ürünler sadece gıdaları kapsamamakla beraber kozmetikten, tekstile; depolamadan, taşımaya birçok alanda pazarda ciddi bir paya sahiptir. Ekonomik anlamda ise karşılığı trilyonlarca dolarla ifade edilmektedir.

Dünyada Helal Belgelendirme yapan kuruluşlar yapısal anlamda birbirlerinden farklılıklar göstermektedir. Bu kuruluşlar faaliyetlerini kamu bünyesinde veya özel teşebbüs olarak yürütürler. Kamu kurumu olan kuruluşlar genelde nüfus çoğunluğun Müslüman olduğu Güneydoğu Asya ülkelerinde bulunmaktadır (Malezya, Endonezya, Pakistan vb.).

Kendileri Helal Belgelendirme yapmakla beraber aynı zamanda çoğunluğu Avrupa ve Kuzey Amerika’da bulunan özel firmaları akredite etmektedir. Bu kuruluşların çoğunluğunun ulema meclisinin bulunmasının yanında, kimi kuruluşlar bir  üniversite bünyesinde araştırma merkezi veya bağımsız enstitüler olarak faaliyet yürütmektedir.

Özel firmalar ise genelde Batı ülkelerinde bulunur(ABD, Kanada, Avustralya vb. ). Bir kısmı öncelikle yardımlaşma ve dayanışma temelinde kurulmuş daha sonra Helal Belgelendirme işlemlerine başlamıştır. Diğer bir kısmı ise sadece Helal Ürünler üzerine çalışmaktadır. Büyük bir bölümü çeşitli Müslüman ülkelerinin yetkili kuruluşları tarafından tanınmakla beraber bazılarının kendilerine has ulema heyeti de mevcuttur. İnternet siteleri gibi kendilerinin reklamının yapıldığı yerlerde referanslarını tüketicilerle paylaşarak tüketiciler nezdinde güven kazanmakla beraber firmalar içinde olumlu etki yaratmaktadır. Firmalar Körfez Ülkeleri gibi Müslüman nüfusun yoğun yaşadığı ülkelerde temsilcilikler açıp ithalatçı firmalar ile yakından ilişki kurmaktadır.

Müslüman nüfusun yoğun olduğu ülkelerle yoğun şekilde gıda ticareti yapan Brezilya, Avustralya, Yeni Zelanda gibi ülkelerdeki firmalar Helal Gıda konusu üzerine daha fazla yoğunlaşmaktadır. Helal Gıda dünyada büyük bir ivme ile hızlanan sektör olduğundan dolayı Güney Kore gibi Müslüman nüfusun yok denecek kadar az olduğu ülkeler de Helal Gıda  çalışmalarında bulunmaktadır.

Helal Gıda konusundaki hassasiyetler çerçevesinde, yüz milyarlarca dolarlık bir ekonomik hacme doğrudan tesiri olabilecek ve İslam Ülkeleri arasında ortak bir Helal Gıda Standardı oluşturma çalışmaları İslam Konferansı Teşkilatı (İKT) şemsiyesi altında yürütülmüş, bu çalışmalar neticesinde İKT üyesi ülkelerinin katkıları ve İslam Fıkıh Akademisinin incelemeleri sonucu ve 3 adet Helal Standardı İslam Ülkeleri Standardlar ve Metroloji Enstitüsü (SMIIC) tarafından kabul edilerek, yürürlüğe girmiştir. 

Bu standartlar ışığında TSE, Helal Gıda Belgelendirmesi kapsamında piyasada oluşan yanlış anlamaları önlemek ve ilmi kaideden uzak şekilde düzenlenebilecek belgelerin sorumluluğunun ülkemizi de bağlayacağı temel ilkesinden yola çıkarak Diyanet İşleri Başkanlığı ile yakın işbirliği içerisinde Helal Gıda Belgelendirmesi faaliyetlerine 4 Temmuz 2011 Pazartesi günü başlamış bulunmaktadır.

Belgelendirme çalışmaları kapsamında şu ana kadar 118 firma Türk Standardları Enstitüsü’ne başvuruda bulunmuştur. Gerekli inceleme basamakları ve tetkiklerden sonra 15 firma bu belgeyi almaya hak kazanmıştır. 39 firmanın incelemeleri tamamlanmış olmakla beraber ilgili prosedürler devam etmektedir. Başvurudan vazgeçen 5 firma ile beraber ürün kriteri hazırlanıncaya kadar başvurunun bekletilmesine karar alınan firma sayısı ise 1’dir. Diğer bir yandan 58 firmanın ön değerlendirilmesine titizlikle devam edilmektedir.

MEHMET HÜSREV                                                                                     

TSE DENEY VE KALIPRASYON MERKEZ BAŞKANI

TSE MARMARA BÖLGESİ KOORDİNATÖRÜ

Haber:Osman AKIN/ist: